Maria Przeździecka-Nieduszyńska

Maria, Aniela Przeździecka – Nieduszyńska urodziła się w Warszawie 24 marca 1908 r. z ojca Jana Przeździeckiego i Walerii z Dobrzyńskich. Od 1917 roku uczęszczała do Gimnazjum J. Popielewskiej i J. Roszkowskiej w Warszawie. Przerwała naukę w gimnazjum i w latach 1927-31 uczęszczała i ukończyła Miejską Szkołę Sztuk Zdobniczych i Malarstwa w Warszawie. W 1932 powróciła do dawnego gimnazjum by złożyć maturę. W tym samym roku została przyjęta na II rok Studium Pedagogicznego Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, które skończyła w 1935 r. z wynikiem bardzo dobrym. Po Uzyskaniu dyplomu wyjechała na Wołyń do Równego gdzie aż do 1940 roku pracowała w Gimnazjum Krawieckim i Gimnazjum Kupieckim jako wykładowca przedmiotów artystycznych: rysunku odręcznego, projektowania w różnych tworzywach, techniki reklamy i tkactwa artystycznego. Ponadto uczyła na kursach dokształcających dla subiektów sklepowych i krawcowych techniki reklamy, rysunku i pisma. W tym czasie zorganizowała także pracownię tkactwa i farbiarstwa roślinnego w Gimnazjum Krawieckim oraz kierowała Ośrodkiem Metodycznym Techniki Reklamy przy Gimnazjum Kupieckim. Podczas 5-letniego pobytu na Wołyniu brała czynny udział w życiu społecznym w zakresie działalności artystycznej. Projektowała i dekorowała sale na różne uroczystości państwowe i kulturalne, urządzała widowiska i wystawy. Była aktywnym członkiem Związku Strzelca, Polskiej Macierzy Szkolnej i Związku Pracy Obywatelskiej.

W czasie II wojny światowej w 1940 roku przeniosła się do Lwowa gdzie pracowała w Teatrze Opery i Baletu jako projektantka kostiumów w pracowni prof. Daszewskiego. We Lwowie wyszła za mąż za harcmistrza ZHP Zdzisława Kundyckiego. Po trzech miesiącach małżeństwa mąż Zdzisław został aresztowany przez NKWD i osadzony w lwowskim więzieniu na Zamarstynowie i w czerwcu 1941 roku zamordowany przez sowietów, którzy uciekali przed Niemcami. Po masakrze dokonanej w więzieniu dopiero na wiosnę rodziny więźniów w maskach na twarzy musiały poszukiwać ciał i dokumentów swoich najbliższych. Po tych strasznych przejściach Maria Przeździecka-Kundycka wyjeżdża ze Lwowa do Warszawy.

Podejmuje  na nowo aktywne życie włączając się w pracę konspiracyjną. W latach 1942-1943 uczy liternictwa i techniki reklamy w tajnym Gimnazjum H. Chankowskiej. Zajmuje się też kolportowaniem prasy podziemnej. Zarabia, wykonując grafiki i artystyczne przedmioty użytkowe, prowadząc m.in. pracownię szewstwa artystycznego.

Powstanie Warszawskie przeżywa w Śródmieściu na ul. Widok. Po upadku powstania wychodzi z innymi ocalałymi mieszkańcami stolicy i z rannym uczestnikiem walk z batalionu AK „Kiliński” – przyszłym mężem Mieczysławem Nieduszyńskim do obozu w Pruszkowie. Stamtąd uciekają do Żyrardowa. Po powrocie do zniszczonej Warszawy Maria i Mieczysław pobierają się.

W 1946 roku Maria Przeździecka-Nieduszyńska zostaje członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków. Wykonuje liczne prace graficzne i malarskie dla różnych instytucji i osób prywatnych. Od 1947 roku pracuje w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Warszawie na Wydziale Tkaniny na stanowisku adiunkta w katedrze prof. Eleonory Plutyńskiej, wykładając kompozycję splotów tkackich i prowadząc ćwiczenia z kolorystyki. Po przekształceniu uczelni w nową Akademię Sztuk Pięknych kontynuuje wykłady i ćwiczenia dla studentów I i II roku Wydziału Tkaniny. W październiku 1952 roku otrzymuje dyplom artysty plastyka w zakresie tkaniny Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, wykonując pracę dyplomową z tkaniny unikatowej „Dywan tkanina podwójna”. Z powodów rodzinnych przerywa pracę zawodową i kontynuuje twórczość artystyczną w domu. W okresie 1957 do 1959 wykonuje prace graficzne dla instytucji państwowych. Od 1958 r. do 1962 jest zatrudniona w ośrodku Dokumentacji i Informacji Naukowej PAN w charakterze grafika. W 1962 roku powraca do pracy pedagogicznej ucząc kolejno w trzech szkołach handlowych w Warszawie a następnie od 1966 r. do emerytury w 1970 roku w Państwowej Szkole Architektury im. S. Noakowskiego i w Technikum Architektoniczno-Budowlanym w Warszawie. Uczy tam rysunku odręcznego i prowadzi zajęcia plastyczne.

Po przejściu na emeryturę oddaje się własnej twórczości tkackiej i malarskiej. Jest związana z Pracownią Doświadczalną Tkactwa Artystycznego, okręgu warszawskiego Związku Artystów Plastyków.

Od 1935 od Targów Wołyńskich do 1939 r. do wybuchu wojny bierze udział wystawach zbiorowych w kraju. Po wieloletniej przerwie powraca do udziału w wystawach zbiorowych w kraju i zagranicą m.in. w Anglii, Sofii 1974 r., Pradze 1981 r. Jej prace znajdowały się w zbiorach dawnego Ministerstwa Kultury i Sztuki, Stołecznej Rady Narodowej – Wydział Kultury i Sztuki i Instytutu Pedagogiki Specjalnej oraz są w licznych zbiorach prywatnych w kraju i zagranicą m.in. w USA, Kanadzie, Holandii, Anglii, Belgii, Szwecji, Szwajcarii i Niemczech.

Była mężatką, miała troje dzieci. Przez wiele lat mieszkała przy ul. Dobrej w Warszawie. Zmarła w Warszawie 15 maja 1992 r.  Została pochowana na Starych Powązkach w Warszawie w grobie rodzinnym. (17-IV-2).